เรื่องการเกิดภาพจากกระจกและเลนส์

          ภาพ  (image)   เกิดจากการตัดกันหรือเสมือนตัดกันของรังสีของแสงสะท้อนมาจากกระจกหรือหักเหผ่านเลนส์  แบ่งได้  2  ประเภท  คือ
          1.  ภาพจริง  เกิดจากรังสีของแสงตัดกันจริง  เกิดด้านหลังกระจกหรือเลนส์  ต้องมีฉากมารับจึงจะมองเห็นภาพ  ลักษณะภาพหัวกลับกับวัตถุ  มีทั้งขนาดใหญ่กว่าวัตถุ  เท่ากับวัตถุ  และเล็กกว่าวัตถุ  ซึ่งขนาดภาพจะสัมพันธ์กับระยะวัตถุ  เช่น  ภาพที่ปรากฏบนจอภาพยนตร์  เป็นต้น

ภาพที่  12.14  แสดงการเกิดภาพจริง 

(มานี  จันวิมล : 2545, 103)

          2.  ภาพเสมือน   เกิดจากรังสีของเสมือนตัดกันทำให้เกิดภาพด้านหน้ากระจกหรือเลนส์ มองเห็นภาพได้โดยไม่ต้องใช้ฉากรับภาพ  ภาพมีลักษณะหัวตั้งเหมือนวัตถุ  เช่น  ภาพเกิดจากแว่นขยาย   เป็นต้น

ภาพที่ 12.15 แสดงการเกิดภาพจากแว่นขยาย 

(ชัยวัฒน์  การชื่นศรี : 2545, 39)

          ภาพจากกระจกเงาเกิดจากการสะท้อนของแสงคือ  เมื่อแสงจากวัตถุตกกระจกเงา  แสงสะท้อนจากกระจกจะพบกัน  ทำให้เกิดภาพของวัตถุขึ้น  แบ่งออกได้  2  ลักษณะ  ดังนี้
          1.  ภาพจากกระจกเงาราบ (plan mirror)  เมื่อคนยืนหรือวางวัตถุไว้หน้ากระจกเงาราบ  ภาพที่เกิดขึ้นในกระจกเงาราบจะเป็นภาพเสมือนหัวตั้งอยู่หลังกระจก   มีระยะวัตถุเท่ากับระยะภาพ และขนาดของวัตถุเท่ากับขนาดของภาพ   แต่มีลักษณะกลับด้านกันจากซ้ายเป็นขวาของวัตถุจริง  (ภาพที่  12.16)

          2.  ภาพจากกระจกเงาผิวโค้ง   กระจกผิวโค้งซึ่งเป็นส่วนของวงกลมนั้นมี  2  ชนิด  คือ กระจกนูน  และกระจกเว้า  มีลักษณะการเดินภาพดังภาพที่  12.17  และ  12.18

ภาพที่  12.17   แสดงการเกิดภาพจากกระจกนูนและกระจกเว้า
(บุญถึง  แน่นหนา : 2544, 54)

 

ภาพที่  12.18  แสดงภาพที่เกิดจากกระจกเลนส์นูนและกระจกเว้า 
(บุญถึง  แน่นหนา) : 2544, 54)

          เลนส์  (lens)  คือ  วัตถุโปร่งใสผิวโค้งด้านหนึ่งหรือโค้งทั้งสองด้าน  เมื่อแสงจากวัตถุหักเหผ่านเลนส์ก็จะได้ทำให้เกิดภาพ  จำแนกตามลักษณะได้  2  ชนิด  คือ  เลนส์นูนและเลนส์เว้า  (ภาพที่  12.19)

 ภาพที่  12.19  แสดงคุณสมบัติของเลนส์นูนรวมแสงและเลนส์เว้ากระจายแสง
(บุญถึง  แน่นหนา, 2544 : 57)

          เมื่อนำเลนส์นูนไปรับแสงอาทิตย์ซึ่งเป็นแสงขนานแบบหนึ่ง  จะเกิดเป็นจุดสว่างด่านหลังเลนส์เรียกว่า “จุดรวมแสงหรือจุดโฟกัส”  โดยระยะห่างจากจุดรวมแสงถึงเลนส์เรียกว่า  “ความยาวโฟกัส”  เมื่อวางวัตถุไว้ที่ระยะสั้นกว่าความยาวโฟกัสของเลนส์นูน  จะเกิดภาพเสมือนขนาดขยาย ซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการทำทัศนูปกรณ์ต่าง ๆ  ในกรณีของเลนส์เว้าซึ่งเป็นเลนส์กระจายแสงเมื่อนำเลนส์เว้าไปรับแสงขนาน  จะพบว่าแสงขานนั้นจะกระจายออกจากจุดจุดหนึ่ง โดยถ้าลากเส้นต่อแนวรังสีที่กระจายออกนั้นให้ยาวขึ้น  แนวรังสีนี้จะตัดกันที่จุดดังกล่าวและเรียกจุดนี้ว่า  “จุดโฟกัสของเลนส์เว้า”